Groene verhalen

Stadstuinieren voor de dieren

Olifanten zijn gek op de kerstboom van de Dam in Amsterdam. Ze lusten er wel pap van. Eerst de lampjes en de ballen eruit en dan gaat die kerstboom naar dierentuin Artis. De olifanten krijgen het kerstgroen als lunch samen met iepentakken uit een voedselbos en het eetbare snoeiafval uit Artis zelf. Snoeiafval opwaarderen als dierenvoer, ik vind het een vondst want lokaal gegroeid en minder gft om af te voeren.

Eigenlijk heb ik niet zoveel met dierentuinen, maar toen ik een jaar of zeven geleden een artikel over de eetbare bloemenborders van Artis tegenkwam, maakte mijn hart een sprongetje.

‘Na het bosje abc kruid trok de schildpad wel even zijn wenkbrauw op’

Het concept eetbare-bloemen-borders is bedacht en ontworpen door het hoofd beplantingen. Dat hoofd kwam me bekend voor, maar ik moest wel even twee keer kijken naar de bijgeplaatste foto. Het haar dat deze man een half leven geleden bovenòp zijn hoofd had zitten hangt nu onder aan zijn kin. Verder niks veranderd. Ton Hilhorst, tuinontwerper bij Artis, en ik zaten veertig jaar terug bij elkaar in de klas op de zgn. ‘meesterbinder-opleiding’. Die eetbare bloemenborders zijn dan ook meesterlijk geschikt met groentes, kruiden en bloemen in prachtig bij elkaar passende tinten.

Ik zoek mijn oud-klasgenoot op in de stadstuin die Artis uiteraard ook is. Ton vertelt me dat alle zomerbloeiers biologisch zijn geteeld, wat de bloemenborders natuurlijk nòg cooler maakt. De dierenverzorgers knippen er kruiwagens vol uit om te voeren aan de dieren. De eetbare boeketten zien er niet alleen heel vrolijk uit maar zijn ook gezond want zo ‘grazen’ de dieren ruim tweehonderd plantensoorten. Hoe gevarieerder het eten hoe beter, geldt voor mens èn dier.

‘Hoe reageren die dieren er eigenlijk op?’ vraag ik Ton. ‘Nou, ze waren niet meteen enthousiast. De chimpansees zaten eerst een tijd heel demonstratief met hun rug naar de berg vers geplukte bloemen. Na een tijdje gingen de jonkies ermee spelen, ontdekten de snijbiet en vonden het lekker.’ Ton plukt een klein geel bloemetje, dat geen bloemblaadjes heeft. ‘Ken je deze? Is lekker pittig!’ Het is het prikkelende abc kruid (Acmella oleracea) ook wel Sechuan of Spilanthus genoemd, waar ik eerder een column over schreef voor dit blad: de tintelende bloementrip. ‘Geef je dit ook aan de dieren? Dat meen je niet.’ ‘Ja we gaven het de grote schildpad, die normaal gesproken nooit ergens op reageert. Na het bosje abc kruid trok hij wel even zijn wenkbrauw op’, grijnst Ton.

Bezoekers van Artis kunnen zelf kruiden plukken voor in de thee (infusie) bij de theepluktuin. En je mag gerust ook (af en toe) een bloemetje uit de border plukken om zelf te proeven. Mijn favorieten zijn de begonia en de daglelie (Hemerocallis) maar ruik ook even aan de Cola plant (Artemisia abrotanum ‘Coca Cola’). Dierentuinen in de zomer staan niet bekend om hun heerlijke geuren maar in Artis ruik je frisse kruiden en geurige bloemen. En zodra je het abc kruid in de bloemenborder spot kan je er ook nog een heerlijk veilig floraal tripje maken. Als je durft.