Sprinkhaan als popcorn

“Niet iedere mier die door de keuken wandelt is zomaar geschikt voor consumptie”

Sprinkhaan als popcorn: Het nieuwe eten

Insecten eten is niet eng. Het is een efficiënte manier om aan eiwitten te komen. En het is nog lekker ook.

*Bugs Tribolos meelwormen l Delibugs‘Ik at mijn eerste sprinkhaan in een jolige bui met een paar vrienden. We hadden een paar biertjes op en toen toverde opeens iemand een zakje gedroogde sprinkhanen uit zijn jaszak. Je staat op zo’n moment wat schaapachtig te kijken en er wordt natuurlijk wat lacherig over gedaan. Maar we namen er allemaal eentje uit het zakje. En iedereen at zijn sprinkhaan op. Het was eigenlijk heel normaal. Alsof je een handjevol popcorn wegknabbelt’, omschrijft Ger van der Wal, eigenaar van Delibugs, zijn eerste ervaring met het eten van insecten. Hij concludeerde na zijn eerste sprinkhaantje dat dat eigenlijk prima smaakte en zijn interesse voor het eten van insecten was gewekt. Hij verdiepte zich op internet in de literatuur over eetbare insecten, en ontdekte dat sommige insecten zelfs buitengewoon smakelijk zijn. ‘Als je eenmaal over die drempel van ‘de eerste keer’ heen bent, dan is het niet gek meer of eng. Dan kun je op ontdekkingstocht gaan in een hele nieuwe wereld van voedsel.

Aan de Universiteit van Wageningen klinken regelmatig geluiden ten faveure van de consumptie van insecten. ‘Insecten zijn een rijke bron aan proteïnen (eiwitten), een van de pijlers van een evenwichtige voeding’, stelt Van der Wal, die na zijn speurtocht in de literatuur een bevlogen consumptie-insecten expert werd. Die passie en zijn kennis leidden ertoe dat mensen om hem heen hem regelmatig vroegen hoe ze aan eetbare insecten konden komen, want niet iedere mier die door de keuken wandelt is zomaar geschikt voor consumptie, en je moet ook weten hoe je een insect moet bereiden. ‘Het is een beetje hetzelfde als met slakken: een dozijn escargots in een chique restaurant vormt een heerlijk voorgerecht, maar als je zelf wat slakken uit de tuin in de pan gooit, zijn die waarschijnlijk niet te eten’, legt Van der Wal uit. De ondernemersgeest in Van der Wal borrelde op en de bezielde entofaag (insecteneter) besloot daarop om eetbare insecten en producten waarin insecten zijn verwerkt te gaan importeren. Zijn onderneming Delibugs zag het daglicht. Op www.delibugs.nl is te lezen wat je in zijn winkel kan bestellen en wat het verhaal achter de verschillende insecten is. Meelwormen, sprinkhanen, schorpioentjes, vlinders, kevers… eetbare insecten zijn er in veel soorten en maten.

Drempel

OLYMPUS DIGITAL CAMERAWaar de consumptie van insecten in Azië vrij breed verspreid is, hebben veel mensen in het Westen er een afkeer van. Ze zouden vies zijn en ziektes overbrengen. Maar aan de andere kant kunnen diezelfde mensen misschien wel genieten van varkensvlees, paling of garnalen. En je wil niet weten waar die dieren tijdens hun leven rondscharrelden of kropen. Het is een kwestie van gewenning, weet Van der Wal. ‘Nederlanders hebben het eten van drop en rauwe haring tot culinair-cultureel erfgoed uitgeroepen. Veel buitenlanders walgen daarvan.’ In Zuid- Korea eten ze kwal en zeekomkommer,en dat zijn wij weer niet gewend, maar we tasten wel weer diep in de buidel als we in een restaurant mosselen, oesters of kreeft eten. Ook zijn er historische verschuivingen op het gebied van culinaire acceptatie. Aan het imago van voedsel kun je schaven. Neem bijvoorbeeld ‘zeevoedsel’: Terwijl we tegenwoordig oesters en mosselen of zeewier als delicatessen zien, werd vroeger vis en ander eetbaars uit de zee gezien als ‘armenvoer’.

Bron van eiwitten

De mens heeft eiwitten nodig. Insecten zijn een grote bron van eiwitten, net als vlees, of soja. Grootschalige kweek van soja is een aanslag op de regenwouden in Zuid-Amerika. Vlees van grote dieren is ook niet bepaald duurzaam. Om een kilo rundvlees te kweken moet een koe tien kilo voer eten. Om een kilo insecten ’vlees’ te kweken is ‘slechts’ anderhalve kilo voer (gras) nodig. Daarmee vormen insecten een ecologisch verantwoorde bron van hoogwaardige eiwitten. Van der Wal ziet nog wel enkele jaren verstrijken voordat insecten daadwerkelijk op wat grotere schaal een directe bron van eiwitten gaan worden voor de westerse mens. Het heeft zijn tijd nodig. Maar een indirecte grote bijdrage aan een duurzamere voedselketen van de mens kunnen insecten volgens hem wel op snelle termijn leveren. ‘Voor de kweek van één kilo zalm is bijvoorbeeld drie kilo ‘wilde’, (op zee gevangen vis) nodig. Die vis wordt vermalen tot vismeel. En dat terwijl het voor kweekvis helemaal niet nodig is om vismeel te eten. Want zalmen eten ook insecten. Als je de kweekzalm voor de helft zou voeren met insecten in plaats van vismeel, ben je veel slimmer bezig, zonder dat de smaak van de zalm verandert.’

OLYMPUS DIGITAL CAMERADelicatessen

Terug naar de directe consumptie van insecten. Veel mensen schrikken in eerste instantie een beetje terug van het idee om een sprinkhaan te eten. ‘Tot ze het een ander zien doen’, lacht Van der Wal. ‘Dat werkt vaak aanstekelijk, merk ik in praktijk. We stonden afgelopen zomer op het festival ‘Wereldsmaken’ in Utrecht met een paar dozen sprinkhanen. Uiteindelijk hebben daar meer dan duizend mensen een sprinkhaantje geproefd. Zoals gezegd, mensen moeten een drempel over. Daarom werk ik nu vooral nog aan de algemene acceptatie van het eten van insecten. Mijn insteek is daarbij om naast het grote publiek op bijvoorbeeld zo’n festival ook restaurants te overtuigen om insecten op de menukaart te zetten. Een aantal soorten insecten is namelijk een ware delicatesse. Sommige koks zijn daarvan inmiddels ook overtuigd en bieden hun klanten insectengerechten aan. Dat is een grote stap naar een bredere acceptatie van insecten als voedsel’.

Van der Wal verwacht dat er de komende paar jaar een aantal belangrijke bakens worden verzet op het gebied van het eten van insecten. Zelf wil hij graag deel uitmaken van die ontwikkelingen. Delibugs schotelt zijn klanten naast verpakkingen met consumptieklaar gemaakt insecten ook andere insectenproducten voor. Daarbij gaat het vooral om soorten snoepgoed (lollies!) waarin zichtbaar een insect is verwerkt. Vrij recent introduceerde Delibugs in Nederland ook twee soorten energybars voor duursporters, waarin gemalen krekels verwerkt zijn. Fietsers en marathonlopers moeten onderweg regelmatig voedsel tot zich nemen. Dat voedsel moet veel calorieën en of eiwitten bevatten. Gemalen krekels schijnen een uitstekende voedingsbron te zijn voor de sporter. Dat klinkt als een nieuwe uitdaging!

Specialiteiten

Volkeren in veel landen buiten Europa hebben hun eigen lokale specialiteiten op het gebied van insecten lekkernijen. In veel landen in Afrika wordt de Mopane rups als een heerlijk hapje gezien. Wie wel eens in Thailand is geweest kan zich ongetwijfeld de schalen meelwormen en grote sprinkhanen herinneren die op veel markten worden verkocht. In het Noordoosten van Thailand worden ook schorpioentjes gegeten. De Aboriginals in Australië vinden de honingmier niet te versmaden en de tip van de kok in veel reisgidjes van Cambodja is de gefrituurde tarantula in het stadje Skuon. Ieder zijn meug. Maar heb je een Spanjaard wel eens drop laten proeven?

Stadstuinieren 2013-04 – Tekst: Michiel Panhuysen