Zo vermijd je voedselverspilling

“Zo eet je twee keer zoveel van één broccoli”

Als je je eigen groente en fruit kweekt, weet je hoeveel tijd en energie erin is gaan zitten. Als je dan na weken of maanden je portie groenten hebt geoogst, ga je daar dankbaar mee om. Het komt waarschijnlijk niet in je op om een restje sla of bieten in de vuilnisbak te gooien. Maar wat doe je als je met een overschot aan aardbeien zit en te weinig tijd hebt om jam te maken? Of hoe bewaar je die emmers vol met aardappelen, die je net met veel liefde hebt geoogst? Stadstuinieren ging op onderzoek uit om te laten zien wat jij zelf kunt doen tegen voedselverspilling.

 

Wikken en wegen
Verspilling van ons voedsel staat de laatste jaren hoog op de agenda. Creatieve projecten rijzen als paddenstoelen de grond uit. We beginnen eerst maar eens in de eigen keukenkast: volgens Milieu Centraal gooien we in Nederland gemiddeld 50 kilo per jaar per persoon aan eten weg. Cijfers uit België laten zien dat de Vlaamse consument gemiddeld 15 tot 23 kilo per persoon verspilt. Pas echt schokkend is dat wereldwijd 1,3 miljard ton voedsel verloren gaat: een derde van de totale voedselproductie belandt nooit op iemands bord. Terwijl we allemaal denken dat boeren, telers en supermarkten voedselverspilling veroorzaken, heeft de consument er het grootste aandeel in.

 

Ga samen de strijd aanSchermafbeelding 2015-04-03 om 17.52.08
Verandering begint met meer inzicht. Met een FoodBattle ga je samen met andere mensen de strijd aan om minder voedsel te verspillen. Drie weken lang houd je bij hoeveel eten je weggooit en vergelijk je je resultaten met je groepsleden. Brigitte Leferink van Vrouwen van Nu deed dit voorjaar mee aan de Vrouwen van Nu FoodBattle. “Drie weken lang hield ik bij hoeveel eten ik weggooide. De weegschaal stond naast de afvalemmer, mijn huisgenoten en ik konden er niet omheen. Omdat je er zo bewust mee bezig bent, wil je zo min mogelijk weggooien, dat wordt echt een sport! De tips die de deelnemers aan de FoodBattle krijgen, komen daarbij goed van pas: nooit boodschappen doen zonder lijstje, pasta en rijst wegen voor je het in de pan doet, producten op de goede manier bewaren, enzovoort. Na drie weken zit het helemaal in je systeem. Natuurlijk is er altijd wel iets dat toch weggegooid moet worden: een vergeten bakje achterin de koelkast, een slechte ui in een net, maar het is veel minder dan eerst.”

De deelnemers aan de FoodBattle gooiden gemiddeld 30 % minder weg dan voor hun deelname. Ook degenen die vooraf dachten dat ze niks weggooien, bleken te kunnen besparen. En het effect is blijvend, zo vertelt Brigitte enthousiast verder: “Ik houd me nog steeds zoveel mogelijk aan de tips met betrekking tot kopen, bereiden en bewaren van voedsel. Die drie weken hebben echt geleid tot een blijvende gedragsverandering. Ik kan iedereen aanraden met één van de komende FoodBattles mee te doen. Meld je in ieder geval aan bij de FoodBattle Facebookgroep waar we ervaringen, recepten voor koken met restjes, handige sites en nieuws delen. Deze open groep is ideaal voor iedereen die bewust met voedsel bezig is, of je nu wel of niet aan een FoodBattle hebt meegedaan.”

 

Tips van No Waste Daisy
Schermafbeelding 2015-04-03 om 17.52.32“Consumenten onderschatten inderdaad hoeveel ze aan eten weggooien”, vertelt ook Daisy Scholte. Zij voerde voor het Nederlandse Voedingscentrum campagne tegen voedselverspilling en liet anderhalf jaar lang zien hoe zij met restjes en verspilling omgaat. “Ik plaatste mijn ervaringen en tips op Facebook en kreeg daar zoveel positieve reacties op, dat ik nu bezig ben met een boek. Als je bewust omgaat met je restjes, krijg je er ook steeds meer plezier in. Ik heb al veel mensen in mijn omgeving aangestoken. Wist je dat je de steel van de broccoli ook gewoon kunt eten? Ik snijd de onderkant ervan af, omdat die meestal taai is. Soms schil ik ook de steel. Als je die vervolgens in dunne plakjes snijdt, krijg je soms heel gekke figuurtjes. Ook leuk met kinderen. Zo eet je twee keer zoveel van één broccoli.”
Daisy kan zich goed voorstellen dat je als tuinder kan zitten met een overschot aan oogst. “Invriezen ligt natuurlijk voor de hand. Wist je dat je ook diepvriesjam kunt maken?” aldus Daisy. “Je laat wat fijne kristalsuiker met geleipoeder oplossen in een beetje water. Vervolgens gooi je daar je rode vruchten, zoals bessen en aardbeien, bij. Maal alles fijn in de blender en vries het in kleine porties in. Als je te weinig tijd hebt om jam te maken, is dit een uitkomst.”

 

Schermafbeelding 2015-04-03 om 17.52.55Uien in een panty
No Waste Daisy heeft nog een aantal tips om minder groenten en fruit te verspillen en je oogst beter te bewaren. “Aardappels en uien bewaar je in het donker, bijvoorbeeld in de kelderkast. Maar doe ze nooit bij elkaar in een emmer of krat”, zo vertelt Daisy. “Door de uien gaan aardappels sneller uitlopen. Je kunt aardappels beter bewaren in combinatie met appels. Die vertragen de spruitvorming bij aardappels. En uien stop ik altijd in een oude panty met een knoop ertussen, zodat ze gescheiden van elkaar zijn. Een rotte ui kan dan nooit de rest aansteken.” Ook voor die ene citroen waarvan je maar een beetje sap nodig hebt, heeft Daisy een originele tip: ”Prik een gaatje in een hele citroen en knijp er dan wat sap uit. Je citroen blijft zo veel langer goed.”

Veel mensen koken net iets meer dan nodig. Je kent het vast wel: een extra handje macaroni in de pan. Zelfs Daisy herkent dit maar al te goed: “Pasta, rijst en aardappelen kook je al snel te veel. Van alle voedingsmiddelen worden rijst, pasta en brood het meeste weggegooid, terwijl je er nog zoveel mee kan maken. Ik heb een vrouw ontmoet, die koekjes bakte van oud brood. Door het te vermalen gebruik je het in plaats van meel. Ik ben er zelf mee gaan experimenteren en je kunt er uitstekend pannenkoeken van bakken.” Daisy denkt dat als meer mensen bewust met hun voedsel omgaan, dit als een olievlek gaat werken. “Terwijl veel mensen tegenwoordig weinig te besteden hebben, gooien anderen eten weg dat nog goed is. Koop op maat in, weet wat je hebt en vertrouw op je zintuigen”, besluit Daisy haar verhaal. “Schud even met een pak melk en ruik eraan. Je lichaam weet echt wel of het nog te vertrouwen is als de uiterste houdbaarheidsdatum is verstreken.”

Schermafbeelding 2015-04-03 om 17.58.09Dineren met restjes
Wil je nog een stap verder gaan dan je eigen aanrecht, ga dan eten bij een restaurant dat kookt met overschot en restanten. Restaurant Instock in Amsterdam is het eerste Nederlandse restaurant dat voedselverspilling prominent op de kaart zet. De chefkoks van Instock koken met de oogst van de dag; eten dat anders ons bord niet had gehaald. ’s Ochtends gaat het ‘food rescue team’ van Instock met de elektrische wagen langs Amsterdamse Albert Heijn winkels. Daar halen de initiatiefnemers voedsel op dat voor de supermarkt niet meer verkoopbaar is. De gerechten die ze ermee maken, hebben niets te maken met ordinaire wentelteefjes of ‘prutjes’ met pasta; het zijn ware pareltjes op je bord.

Freke van Nimwegen, een van de initiatiefnemers, vertelt dat de boodschap ook echt overkomt bij de mensen die komen eten: “Mensen zijn aangenaam verrast welke gerechten we met restjes maken. Tot nu toe hebben we eigenlijk met alles iets lekkers kunnen maken. En we bereiken niet alleen mensen die al bewust met voedsel bezig waren. Ook mensen die nog weinig wisten over voedselverspilling zijn door ons restaurant erover na gaan denken.“ Instock is nog geopend tot en met 2 november, maar er wordt hard gewerkt aan een permanente locatie.

 

Delen is het nieuwe hebben
Er gaat een wereld voor je open als je je verdiept in het delen van voedsel. Een pak nasimix of koffiecups in de kast waar je nooit wat mee doet? Of een overschot aan courgettes en boontjes? Deel het op de Foodsharing marktplaats, OogstOverschot of kook voor Thuisafgehaald!

 

Voedselrevolutie
Als je het omgaan met restjes onder de knie hebt, kun je je resultaten testen op Voedselvoetafdruk.be. Wanneer je je eigen voedselverspilling tot nul gereduceerd hebt, kun je je acties buitenshuis voortzetten. Sluit je aan bij een evenement als Voed de 5000, dat al in Brussel en Amsterdam plaatsvond. Vorige maand nog zette ook Gent een dergelijk evenement op de kaart. De oorsprong van dit idee ligt bij de Britse Tristram Stuart: met zijn campagne Feeding the 5000 zet hij in tal van steden collectieve maaltijden op, bereid met voedsel dat overblijft in supermarkten of op de akkers. Er is een heuse voedselrevolutie gaande!

 

Meer lezen en meedoen?

Nederland:
www.instock.nl
www.foodbattle.nl
www.foodsharing.nl
www.thuisafgehaald.nl
www.oogstoverschot.nl

België:
www.thuisafgehaald.be

Internationaal:
www.feeding5k.org/

 

 

Stadstuinieren 2014-05 – Tekst: Susan Lambeck, Fotografie: Susan Lambeck, restaurant Instock, www.rubenderuijter.com