De kok en zijn moestuin: Uit Je Eigen Stad

Uit je eigen stad

Rotterdam is anders dan andere steden. Sommige mensen zijn er zo verknocht aan dat ze er nooit meer weg willen, anderen hebben moeite de charme ervan in te zien. Ik behoor helaas tot de laatste categorie. Des te specialer was het dan ook om midden in het rauwe Rotterdamse havengebied een tuin binnen te wandelen van maar liefst 2 hectare groot! Rotterdam niet groen genoeg? Stadslandbouwbedrijf “Uit Je Eigen Stad” is goed op weg om dat imago te veranderen!

Van rangeerterrein tot moestuin

“Hoe zijn jullie hier begonnen?”, vraag ik aan hoofdtuinder René Verstraeten, een bescheiden man met een enorme hoeveelheid kennis en ervaring. “Dit zal geen ideale tuingrond zijn geweest”. “Nee, dat klopt, de grond was heel slecht. Wat ik niet gewend was. Ik ben lange tijd biologisch tuinder geweest in Zeeland en dan is goede grond bijna een vanzelfsprekendheid. Ik heb mezelf veel meer dan voorheen moeten verdiepen in bodemvruchtbaarheid en -verbetering”.

“Het is jarenlang een rangeerterrein van de Spoorwegen geweest en daarna leefden er krakers en was het een plek waar prostituees werkten”, vervolgt René. Alles behalve een tuin dus… ik bewonder degene die op het idee is gekomen om deze verwaarloosde plek tussen het water en de drukke Schiedamseweg om te toveren tot de florerende, groene oase die het nu is. Maar de tuinders die dat idee tastbaar hebben gemaakt nog meer! “Het was een mooie uitdaging en dat is het nog steeds”, zegt René trots.

Mensen met een missie

Uit Je Eigen Stad is een stadslandbouwbedrijf met een missie. Het team van ambitieuze medewerkers en initiatiefnemers wil niet alleen een goedlopend commercieel bedrijf zijn, maar ook middenin de Rotterdamse samenleving staan en een bijdrage leveren aan een duurzamer voedselsysteem. Daar doen ze dan ook hun uiterste best voor: behalve dat je er heerlijk kunt eten van eigen oogst, wordt er ook enorm veel georganiseerd. De populaire “Leer Tuinieren” cursus biedt bijvoorbeeld 45 cursisten 10 maanden lang een eigen tuin aan van ongeveer 50 vierkante meter. Daar zijn ze dan dagelijks welkom en brengt René ze de kneepjes van het biologisch moestuinieren bij. Ook wordt er een “Ik wil een kip in m’n achtertuin” cursus aangeboden, is er een wekelijkse “Uit Je Eigen Stad markt” en kun je een kraam van Uit Je Eigen Stad vinden op de “Rotterdamse Oogst Markt”. Verder staan er regelmatig proeverijen, lezingen, rondleidingen en educatieve kinderactiviteiten op de agenda en doet Uit Je Eigen Stad mee aan festivals zoals “RotterDream” en “KunsthalKOOKT & Kweekt”.

“Het team wil een bijdrage leveren aan een duurzamer voedselsysteem”

Aquaponics systeem

Uit Je Eigen Stad is niet te vergelijken met andere groene stadse initiatieven en mag wat mij betreft met recht “uniek” genoemd worden. Dit is geen restaurant dat een moestuin inzet als hippe marketing tool, maar een grote, productieve tuin waar niet alleen een restaurant aan is toegevoegd, maar ook een kippenhouderij voor eieren en vlees en een hyper vooruitstrevend Aquaponics systeem. Uit Je Eigen Stad denkt vooruit en houdt rekening met de uitdagingen waar de wereldvoedselproductie voor zal komen te staan in de toekomst: water- en energietekorten. Het Aquaponics systeem is een innovatief kringloopsysteem waarmee je op kleine oppervlaktes met minder water meer voedsel kunt kweken. “Eenvoudig uitgelegd werkt het als volgt: in de aquariums zwemmen Tilapia en Meerval vissen die wij voeren, de ontlasting van deze vissen wordt via een biologische bacteriefilter omgezet in voor sla en andere groenten opneembare voedingsstoffen en het opnemen van deze “mest” door de planten in de bassins zuivert het water dat vervolgens weer terug gaat naar de vissen”, vertelt René.

Lang leve de luie tuinier!

Hoe langer ik over het terrein van Uit Je Eigen Stad rondloop, hoe meer ik denk “dit is heel veel werk”. Gelukkig hoeft René het niet alleen te doen. Uit Je Eigen Stad is teamwork en samen met zijn rechterhand Sanne Van der Velden en een enthousiaste groep stagiaires en vrijwilligers redt René het tot dusver aardig. Zijn achtergrond als biologisch tuinder komt hem hierbij ongetwijfeld van pas. “Tuinieren is eigenlijk heel makkelijk”, zegt hij met een glimlach. “Je stopt een zaadje in de grond en dat groeit dan vanzelf, mits…”. Aha, ik dacht al. Hier komt de mits, tuinieren gaat namelijk echt niet altijd vanzelf. Bij mij in ieder geval niet. “Je moet denken vanuit een vruchtbare, levende bodem en rekening houden met natuurlijke processen”, vervolgt René als hij mijn bedenkelijke gezicht ziet. “Jij voedt de bodem en de bodem voedt de plant, dat is de kern van alle biologische landbouw en alle maatregelen die ik in deze tuin neem zijn daar op gericht”. René is een bevlogen mens en een artikel van 1250 woorden is niet genoeg om zijn tips en adviezen samen te vatten. Hopelijk komt er een keer een Uit Je Eigen Stad tuinboek! “Probeer gewoon zo goed mogelijk voor het bodemleven te zorgen, loop bijvoorbeeld nooit over de teeltgrond, maak paadjes of gebruik planken. Blijf zoveel mogelijk van de grond af, spitten heb ik bijvoorbeeld nog nooit gedaan. Een goede tuinder is lui!”. Lui? “Ja, onkruid moet je natuurlijk wel weghalen, maar doe dat als het nog klein is. Een luie tuinier schoffelt voor hij het onkruid ziet”.

Plantenstress

René kan zijn ideeën over tuinieren goed onder woorden brengen. “Niet alleen mensen kunnen last hebben van stress, planten ook. Als een plant ziek is of last heeft van ongedierte is dat een teken dat hij zich niet goed voelt op de plek waar hij staat. Meeldauw is bijvoorbeeld erg voorspelbaar en komt vaak voor op verdichte grond, waar overheen gelopen of gereden is. Een plant voelt zich dan minder prettig en wordt vatbaar voor ziektes of ongedierte. Een plant die last heeft van stress maakt namelijk extra suikers aan, wordt daardoor zoeter en dus aantrekkelijker voor vraat”. Advies? “Een stressvrije leefomgeving!”.

Toekomstmuziek

Hoe vol en florerend de tuin van Uit Je Eigen Stad er ook uitziet, het is een relatief jonge onderneming. “We bestaan nu 3 jaar en er moet nog heel veel gebeuren”, zegt Ilse Boom, medewerker communicatie. “Zo willen we bijvoorbeeld ons eigen water gaan zuiveren, zonnepanelen op het dak leggen en een insectentuin inrichten. We krijgen echter geen subsidie, dus over elke uitgave moet goed nagedacht worden”. René voegt daar aan toe: “Ik ben de tuin nu vrijwel zonder budget aan het inrichten, dat is niet eenvoudig, maar we komen er wel. Over 5 jaar staan hier de meest prachtige gewassen, een fruitpluktuin, een kruidenpluktuin, moerbei- en amandelbomen, kweeperen… het moet een tuin worden waar je met al je zintuigen van kunt genieten”.

RECEPT:

Quiche van chef-kok Levon Timmers

Ingrediënten:
• 200 gram courgette
• 100 gram wortel
• 1 stronk prei
• 6 eieren
• 2 dl room
• 1 ui
• 2 teentjes knoflook

Verwarm de oven voor op 180 graden en vet een bakvorm of kleine springvorm in met boter (gebruik eventueel bakpapier in de springvorm). Snijd de ui en de teentjes knoflook fijn en fruit deze in een beetje olijfolie. Schaaf vervolgens de wortel en de courgette in plakjes en snijd de prei in halve ringen. Meng dit met de gefruite knoflook en ui en schep alles in de bakvorm. Klop nu de eieren in een kom en voeg daar de room aan toe. Breng het mengsel eventueel op smaak met zout en peper en giet het daarna over de groenten. Druk dit tot slot zachtjes aan en bak de quiche in 30 tot 45 minuten gaar.

Variatietips:
– Probeer eens een andere stevige groente: boerenkool en shiitake paddenstoelen bijvoorbeeld.
– Meng 100 gram geraspte oude kaas en noten (zoals pecannoten) door de groenten.
– Experimenteer met verschillende verse kruiden.

 

Stadstuinieren 2015-05 – Tekst en fotografie: Stella Faber