Oogsten met uitzicht op de skyline

“Het levert je een gezondere stad, een salade van het dak en een prachtig uitzicht op”

Over de hele wereld worden skylines uitgebreid met indrukwekkende bouwwerken en nieuwe stadsstructuren. Soms lijkt het volbouwen van steden ten koste te gaan van de verhouding tussen groen en beton. Maar er vindt juist een omslag plaats in stedelijke vergroening. Steeds meer mensen worden verleid verder dan de dakrand te kijken en ontdekken daar een zee van ongebruikte ruimte.

Skyline1In de VS, Canada en ook in Nederland wordt er nuttig gebruik gemaakt van daken op huizen, kantoren en overheidsgebouwen. De techniek staat niet stil en complete dakakkers, weidelandschappen en kwekerijen kijken uit over de silhouetten van de stad. Ook jij kunt nu op allerlei manieren het dak op met je moestuin. Zo kun je van je eigen uitzicht genieten én een steentje bijdragen in het vergroten van de leefbaarheid in de stad.

Urban Roof Farms
Er poppen steeds meer eetbare daktuinen op tussen de wolkenkrabbers van Noord-Amerika. De veelal zwaar geconstrueerde gebouwen bieden hier de ideale omstandigheden voor. Dit soort daken kunnen een flinke last aan waardoor de stadsboeren met een dikke laag substraat (grond) kunnen kweken, als zou het de begane grond zijn. Voor het beste panorama ben je bij de Brooklyn Grange in New York aan het juiste adres. Deze daktuin werd al in 2010 aangelegd en biedt groots uitzicht over Manhattan’s iconische skyline. De Brooklyn Grange claimt de grootste stadsboerderij op het dak te zijn en kan de lokale community én restaurants van vers groente en fruit voorzien.

Skyline2Nederland ontdekt het dak
Ook in Nederland gaan we het dak op. Met het Zuidpark in Amsterdam, de Dakakker in Rotterdam en het eetbaar dakpark op het kantoorpand van B-Amsterdam loopt Nederland voor in de wereldwijde vergroen(t)ing van de stad. De toonaangevende projecten maken de stad groener en leefbaarder. Ook zorgen de eetbare daktuinen ervoor dat de stad weer een beetje meer van binnenuit gevoed wordt en een plek heeft waar de buurt samenkomt. Vaak zijn de daken in ons eigen land iets anders geconstrueerd en laten deze het gewicht van een dik pakket substraat niet toe. Dit betekent dat er op een andere manier naar het dakkweken wordt gekeken. Zo kon er in het centrum van Amsterdam op Restaurant Vermeer een daktuin aangelegd worden. Vanaf het dak kijk je uit over het Centraal Station en de Basiliek van de Heilige Nicolaas en de groenten en kruiden worden in het restaurant gebruikt.

Je kan het dak op!
Op dit moment vinden er hier en in de rest van de wereld verschillende ontwikkelingen plaats om groenten op je eigen dak te verbouwen. In de komende jaren zullen deze beproefd worden op hun functionaliteit, opbrengst, kosten en gemak. Een veelgebruikte manier is het werken met lichtgewicht substraten. Deze zijn licht en luchtig, dus erg toepasbaar op Nederlandse daken. Wel zorgt de luchtigheid ervoor dat de voedingstoffen sneller uitspoelen. Voor gebouwen die wat forser gewicht kunnen hebben, zoals het Zuidpark in Amsterdam, zijn plantenbakken een goede manier om te kweken. Verder bestaan er systemen die gebruik maken van grond en geplaatst worden in een watersysteem zodat ze ook met weinig substraat voldoende water krijgen. Deze systemen werken, maar hier geldt dat watergift, te veel of te weinig, problemen op kan leveren. De systemen met de meeste potentie zijn systemen die uitgaan van waterbuffers die zelf aangesproken worden door de planten. Deze besparen ook in onderhoud aangezien de gewassen zelden of niet bewaterd hoeven worden. Er bestaan dus al allerlei manieren waarop jij op eenvoudige wijze je dak groen en eetbaar kunt maken en houden.

skyline4Breng de stad tot leven
Naast dat een groen daklandschap een ontzettend mooi beeld geeft voor de stad is het ook van groot belang voor de leefbaarheid van de stad. De steden zijn meer en meer hitte eilanden. Soms lopen temperatuurverschillen tussen de stad en het ommeland op tot een verschil van acht graden. Steden koelen niet af en kunnen hun warmte niet meer kwijt. Dit heeft enorme gevolgen voor de leefbaarheid. De lucht droogt uit, stof slaat niet meer goed neer en het energie verbruik gekoppeld aan airco’s in de stad loopt alsmaar verder op.

Ook hier zijn groentedaken gecombineerd met water van groot belang om die stad weer te gaan koelen. Waar mogelijk kunnen waterbuffers in combinatie met voedselteelt (Polderdak 2.0 Amsterdam) hier een goede oplossing voor vormen. De steden van de toekomst moeten opnieuw uitgevonden worden en het dak biedt hiervoor veel kansen. Willen we onze steden de komende decennia een extra groen(t)e impuls geven dan gaan we allemaal de ruimte op ons dak verkennen en aan de slag. Het levert je een gezondere stad, een salade van het dak en een prachtig uitzicht op.

Fotografie: Dennis van Duijn / O kijk! Fotografie 

Stadstuinieren 2014-06 Tekst: Isabel Lara Vega | Fotografie: Dennis van Duijn