Chilipepers: Planning van het nieuwe seizoen

Geert Groffen
Chili pepers zijn de smaakmakers van de wereldkeuken : mild of heet, zoet of exotisch, ze zitten altijd boordevol smaak. Er zijn tal van toepassingen van chilis in de keuken : je gebruikt ze in pikante sauzen, vers in salades, gevuld als voorafje, in salsa’s, als kruid, … Daarnaast zijn het ook schitterende planten, die prachtige vruchten voortbrengen, fascinerend divers in vorm, in aroma, in kleur, in grootte, in geur. Vaak geliefd door hun hitte, soms gevreesd door hun hitte, maar altijd brengen ze extra smaak aan je gerecht. Of zoals een populair Mexicaans gezegde luidt : “Si no pica, no sabe” , vrij vertaald “als ‘t niet pikant is, heeft het geen smaak”.

Een veelheid van chilis : planning van het nieuwe seizoen

Je dromen en je fantasie werkelijkheid laten worden, is dat niet het mooiste wat er is, ook voor een tuinier? Heb je een tuin van honderden vierkante meters, of een klein stukje moestuin aangelegd naast je grastuin, of een dakterras of balkon, of een binnenruimte aan een zonnig raam? In al die gevallen is het van belang na te denken over hoe je jouw ruimte in het volgende seizoen mooi kunt aankleden. En naast mooi, moet het ook functioneel zijn, en met aandacht voor de natuur – niet alle planten staan immers graag op alle plaatsen, of in elkaars nabijheid.

De planningsfase is belangrijk, ook voor de kweek van chilis. Welke variëteiten wil je planten? Wat is je hoofddoel, een mooie siertuin of een leuke eettuin – die ook mooi zal zijn natuurlijk! Voor welke gerechten wil je de chilis gebruiken? Hoeveel plaats wil je aan chili planten besteden?

Waar je ondermeer rekening moet mee houden, is de lange periode die chilis nodig hebben om volledig tot afrijpen te komen. Chilis hebben lange dagen met licht en warmte nodig, in ons klimaat valt dat tegen. Daarom is het aangewezen om naar die variëteiten uit te kijken die een kortere periode nodig hebben om vele rijpe vruchten af te geven. En met kort bedoel ik dan tussen 80 en 100 dagen na uitplanten, dus als je de plantjes uitplant midden mei, dan zullen de chilis rijp zijn in augustus en september.

Wil je een mooie siertuin, of toch liever een eettuin? Of beide gecombineerd? Voor de liefhebbers van chilis, zijn àlle variëteiten natuurlijk supermooi met fantastische vruchten! De meeste sierpepers zijn ook wel eetbaar, maar ze zijn minder aantrekkelijk door hun smaak dan wel door hun vorm.

Size matters! Of toch niet? Er zijn natuurlijk chiliplanten die reuze groot worden, 2 meter in volle grond, die wil je allicht niet zo snel op een laag plaatsje zetten. Habanero planten blijven laag, rond de 50 cm, maar vertakken dan weer heel fel horizontaal, ze struiken echt makkelijk tot een meter breed. En hun bladeren bedekken hun vruchten, zoals bij vele chili planten, maar toch opvallender bij Habanero’s. Kijk je onder hun bladerdek door, dan zie je de prachtige rode of oranje pepers in trossen aan de takken hangen.

Natuurlijk wil je ook chilis op je bord, toch ? Dan moet je je de vraag stellen in welke vorm je ze op je bord wilt terugvinden? Als hot sauce? Of als mild of medium heet aperitiefhapje? In vele salsa’s? Als lekker pittig poeder? Voor al deze toepassingen heb je chili variëteiten die meer geschikt zijn dan andere. Zo komen Cayenne variëteiten echt tot hun recht als poeder – en niets is lekkerder dan je eigen Cayenne poeder ! Jalapeno types mogen niet ontbreken in de salsa of als popper.

Ook voor de liefhebbers die het iets minder pikant willen, zijn er vele variëteiten te verkrijgen. Er zijn de Wax pepers die in salades kunnen gebruikt worden, en er zijn natuurlijk vele paprika variëteiten die milde aromatische paprika’s opleveren. Aan de andere kant van het chili-universum heb je de superhete variëteiten: de Bhut Jolokia, de Habanero types, …

Zaad nemen of kopen

Misschien heb je in het vorige seizoen al pepers gekweekt waar je gek van was. Niets belet je om zelf zaadjes te nemen voor het volgende jaar. Dat lukt minder goed bij hybride variëteiten, je vindt die indicatie wel op de oorspronkelijke verpakking. Maar bij ras eigen variëteiten is het geen probleem. Als je verschillende variëteiten gekweekt hebt in elkaars buurt, zonder de zaadpepers te isoleren, kun je op die manier wel eens onverwachte kruisingen krijgen. Maar dat is niet altijd erg: die kruisingen kunnen best wel lekkere pepers voortbrengen, en zeker ook vruchten die verrassen!

Om zaad te nemen van je pepers, gebruik je erg rijpe pepers, dus vrij laat in het seizoen, die mooi, groot en goed gevormd zijn, en ik neem bij voorkeur de eerste pepers aan de plant – die laat ik hangen om zaden te nemen. Vervolgens haal je – bij voorkeur gewapend met keukenhandschoenen – de zaadjes uit de pepers, en laat je ze gedurende minstens vier weken drogen. Daarna bewaar je ze fris en donker.

Zaad kopen kan natuurlijk ook. Je vindt vandaag in vele tuinshops zaden van chili variëteiten, of je kan ze bestellen op internet. Bij volgende leveranciers kocht ikzelf alvast zaden van zeer goede kwaliteit:

www.pepperworld.com
www.semillas.de
www.chileseeds.co.uk
www.stuard.it (vele sierpeper variëteiten !)

‘Fantasie van 10’ voor de kleine tuin

In een grote kweekbak (ongeveer 2,5 meter op 1 meter), of in aparte potten, maak je twee rijen van vijf planten, vooraan de lage variëteiten tot 50 cm, achteraan de hogere van 1 tot anderhalve meter. Zorg ervoor dat ze altijd een beetje uit de rij en ook niet perfect achter mekaar staan, zo creëer je een meer natuurlijk aanvoelen.

Vooraan van links naar rechts:

1. De Thai Hot plantjes zijn om en bij de 30 cm, hebben kleine blaadjes en kleine hete chili pepertjes, en zijn zeer geschikt voor chilisausjes.

2. De Hungarian Wax pepers, de eerste pepers van het seizoen, zijn zeer lekker vers en groen in salades en heerlijk aromatisch in juli.

3. De Fresno planten blijven laag, en produceren vele rode pepers die zeer lekker van smaak zijn, vrij pittig en ook zoet, erg lekker in salsa’s.

4.
Numex Twilight sierpeperplantjes produceren vele kleine pepertjes gaande van purper over geel en oranje tot rood, en bieden een fantastisch kleurenpallet.

5. Op de andere hoek reserveer ik de uitwaaiende
Orange Habanero, die zoals alle Habanero’s zeer pikante pepers voortbrengt. De Orange Habanero is licht exotisch van smaak, en maakt zo het verschil in vele gerechten. Vooral in september en oktober rijpen haar vruchten af.

Achteraan van links naar rechts.

6. De Appetitoso plantjes maken in juli milde, rechtopstaande rode cherry pepers die als gevuld voorgerechtje erg tot hun recht komen.

7. Anaheim zijn zeer milde en licht zoete smaakvolle pepers, zonder veel hitte, die wat meer ruimte nodig hebben voor wortels en groei, en zeer grote lekkere vruchten geven. Perfect ook om te drogen en tot poeder te vermalen.

8. Pimientos de Padron planten geven tal van pepers die best klein en groen geoogst worden vanaf juli en in olijfolie klaargemaakt voor een echte Spaanse Tapa zorgen.

9. De Jalapeno M variëteit is een zeer robuuste Jalapeno type peper. Jalapeno’s zijn zeer veelzijdig en mild, je gebruikt ze vers in salsa, in ringen op de pizza, als popper gevuld met kaas. Teveel gerechten om op te noemen. Jalapeno’s zijn zowel groen als rood te oogsten vanaf midden juli.

10. Onza Roja is een pittige kleine rode peper die aan lange takken van de plant groeit, en zeer geschikt is om te drogen.

Stadstuinieren 2014-04 – Tekst: Peter Timmerman