Passie voor tomaten

Wie zelf zijn groenten kweekt, weet dat er veel meer is dan de standaard rode tomaat. Totdat je in het domein van Daphne Hansen belandt: vorig jaar kweekte ze maar liefst 60 soorten tomaten. Stap in de wereld van de dwarfs, cherrytomaten, plums en bloedmooie gekleurde tomaten!

“Niet te vroeg zaaien voorkomt dat je op een gegeven moment in een jungle woont!”

Zestig soorten tomaten

In 2008 verhuisde Daphne van de stad naar een plattelandsdorp. In eerste instantie om haar paarden aan huis te kunnen houden, maar al snel werd er ook ruimte vrijgemaakt voor het verbouwen van wat groenten. In de loop der jaren is de focus steeds meer op tomaten komen te liggen. Vorig jaar had Daphne maar liefst zestig soorten staan. We vragen haar hoe haar passie voor tomaten is ontstaan: “Toen ik informatie zocht over het kweken van tomaten kwam ik op de website mooiemoestuin.nl terecht. Hier kwam ik tot de ontdekking dat er veel meer is dan enkel de standaard rode tomaat. Bij Diane van Mooie Moestuin bestelde ik wat zaden van verschillende soorten en kweekte ik mijn eerste eigen tomaten. Het verbaasde me hoeveel smaakverschil er kan zitten tussen twee tomatensoorten. In het jaar daarop ging ik veel uitgebreider op zoek naar tomatenzaden en kwam ik tot de ontdekking dat er zowaar een internationaal ‘tomatennetwerk’ bestaat waarin mensen elkaar helpen en zaden ruilen.” Daphne ontdekte dat er achter sommige tomatenrassen prachtige verhalen schuil gaan: “Zogenaamde ‘heirlooms’ zijn meestal belangrijk erfgoed binnen een familie. Generatie na generatie kweekt men dezelfde tomaat en uiteindelijk bereiken de zaden ook vaak een groter publiek. Het is heel erg leuk om dit soort zaden in handen te krijgen en te zaaien. Ik vind het een verrijking van mijn tuin”, zo vertelt Daphne enthousiast.

Roze vleestomaat

In alle jaren dat Daphne nu met de tomaten bezig is, verzamelde ze bijna vijfhonderd verschillende zaden. En dat is nog niet eens de helft van alle tomatenrassen die er op de wereld zouden zijn. Ze is dan ook naarstig op zoek naar nog meer bijzondere tomatenzaden, die ze nauwkeurig bijhoudt op haar website. “Er wordt gezegd dat het er meer dan 10.000 zijn, maar veel rassen hebben meerdere namen omdat mensen onterecht denken een nieuw ras te hebben gevonden. Een klassieker als Brandywine is misschien wel honderd keer opnieuw “ontdekt” en wordt onder allerlei namen verspreid”, zo legt Daphne uit. Hoewel het ons lastig kiezen lijkt uit zo’n grote hoeveelheid, heeft ze wel duidelijk een favoriete tomaat. “Op dit moment is Rebel Yell mijn favoriet”, aldus Daphne. “Een grote, roze vleestomaat die ik vorig jaar in de kas heb opgekweekt. Rebel Yell is een vrij nieuw ras, ontstaan uit een kruising gemaakt in de VS, en de smaak is echt subliem! Behoorlijk zoet voor zo’n grote tomaat, maar perfect in balans.” Daphne wint uit alle tomaten zelf de zaden, een klusje dat volgens ons best wat werk is, maar Daphne legt ons uit dat het echt heel simpel is: “Ik raad aan om de zaden te laten fermenteren: eigenlijk is dat niet meer dan het gecontroleerd laten beschimmelen van het gellaagje dat om de zaden zit. Hierdoor breekt dat gellaagje af, wat ervoor zorgt dat de zaden jarenlang bewaard kunnen worden en na het zaaien veel gemakkelijker kiemen. Op mijn website staat hoe je dit fermenteren zelf kunt doen. En het kan van elke tomaat, mits deze gezond is.”

Zestig soorten tomaten zaaien en opkweken doe je waarschijnlijk niet op een balkon of in een kleine stadstuin. En we kunnen ons voorstellen dat bij Daphne alle vensterbanken in het voorjaar vol staan met kweekbakjes: “Dat valt wel mee hoor”, lacht Daphne. “Het zaaien doe ik in zaaitrays met 73 vakjes. Zo’n zaaitray past makkelijk in een standaard-vensterbank. In elk vakje kun je makkelijk twintig zaadjes kwijt. Als de zaailingen groot genoeg zijn verspeen ik ze in plastic koffiebekertjes. Die vind je vervolgens voor elk geschikt raam in mijn huis terug. Ik heb twee kassen waar de planten heen kunnen op het moment dat ze bijna uit hun bekertjes barsten. Niet te vroeg zaaien voorkomt dat je op een gegeven moment in een jungle woont!”

Op de vensterbank

Veel mensen denken dat het moeilijk is om in Nederland tomaten te kweken zonder kas, maar volgens Daphne zijn er echt veel soorten die ook in Nederland en België buiten een goede oogst geven. Vrijwel alle cherrytomaten kunnen buiten met succes worden geteeld. Ze geeft een paar tips: “Neem bijvoorbeeld Stupice: een hele vroege tomaat die zelfs liever buiten staat dan in de kas, maar toch heel smakelijke tomaatjes geeft. Kijk ook eens naar de op dit moment heel populaire dwarfs: deze worden maar half zo hoog als een stamtomaat, maar geven wel dezelfde opbrengst en zijn ook zeer geschikt voor in bakken en potten. Zo kun je op een balkon toch vleestomaten kweken.” Bovendien leren we van Daphne dat tomaten minder nodig hebben dan veel mensen denken: “Een fatsoenlijke potgrond en twee keer in het seizoen een handje tomatenmest is voor de meeste soorten voldoende”, zo legt Daphne ons uit. “Er zijn genoeg trucjes, maar tomaten hebben het niet nodig en zijn gevoelig voor overbemesting. Teveel “tutten” werkt averechts. Net als teveel water geven trouwens. Een tomatenplant kan het prima hebben om even droog te staan.” Zelf als je alleen een vensterbank hebt, kun je volgens Daphne tomaten kweken: “Er zijn steeds meer zogenaamde micro-dwarfs die geschikt zijn om binnen op de vensterbank te telen. Tomaat Venus geeft al vruchten in een pot van nog geen liter. Zorg voor een voldoende lichte en warme plek en het kweken gaat prima.”

Smaken verschillen

Met een oogst van zestig soorten vragen we ons af wat Daphne allemaal met haar tomaten doet. En bestaan er eigenlijk ook vieze tomaten? Daphne lacht: “Ik ben gek op zoete tomaten, maar ik ken mensen die ze het liefst zo zuur mogelijk hebben. Er zijn wel tomaten met een slechte naam hoor, zoals Purple Calabash bijvoorbeeld. Een bloedmooie tomaat, maar bijna iedereen vindt ‘m ronduit smerig. Hoewel er ook voor deze tomaat echte fans bestaan. Roze tomaten zijn vaak wat zoeter en gele tomaten juist frisser en zuurder. Ook bijzonder zijn de groene tomaten: deze blijven groen als ze rijpen en hebben vaak een kruidige, wat zoete smaak. Donkere tomaten hebben vaak een hele diepe smaak, soms zelfs rokerig.”

In de zomer eet Daphne natuurlijk bijna elke dag tomaten: ze gaan in ieder gerecht en op het brood. Een groot deel van de tomaten verwerkt Daphne in saus of gedroogd in de olijfolie. “Een gedeelte gaat ook in ziplockzakjes in de vriezer. Daar kunnen we de hele winter mee vooruit. Ik kweek ook graag pepers, pompoen, aubergine, peultjes, uien en worteltjes. Rond ons huis staan een aantal oude appelbomen, een pruimenboom, een perenboom en allerlei soorten bessenstruiken. In één van de kassen heb ik ook een wand met aardbeienplanten.”

 

Tips van Daphne:

  • Als je voor het eerst tomaten wilt kweken, kun je beginnen met de Black Cherry. Deze staat bekend als een tomaat waar zelden wat mis mee gaat. De meeste mensen vinden de vruchten heerlijk.
  • Andere soorten die erg geschikt zijn voor beginners: Black Plum, Bloody Butcher, Stupice, Budenovka Pink, Malinovka en Orange Pixie.
  • Durf verder te kijken dan de zakjes tomatenzaden van het tuincentrum. Zeker qua smaak gaat er dan een wereld voor je open.
  • Het is heerlijk om tomaten te drogen in de oven en vervolgens met wat knoflook in een potje gevuld met olijfolie te bewaren.

Zaden bewaren

Gefermenteerde, goed gedroogde tomaten zijn volgens Daphne in een papieren zakje op een koele, droge plek zeker tien jaar houdbaar: “Een Amerikaanse kennis van mij heeft pas zaden uit 1963, die hij kreeg uit een erfenis, met succes laten ontkiemen. Hij heeft hier prachtige planten uit opgekweekt met een prima oogst.”

Zaden bestellen?

Wil je nog meer tips over het kweken van tomaten? Of zelf aan de slag met de zaden van Daphne? Neem een kijkje op haar uitgebreide website: www.dapsseeds.pridesranch.nl

Stadstuinieren 2015-02 Tekst: Susan Lambeck | Fotografie: Daphne Hansen