Taco’s Stadsmoestuin: Maart en April

Taco's stadsmoestuin Radijs
Nu gaat het moestuinseizoen echt van start. We kunnen binnen voorzaaien, in een kas of tunneltje, maar ook buiten in de volle grond kunnen we aan de slag.
“Met een laagje mulch of gezeefde compost blijft de grond koel, vochtig en vruchtbaar”

Zaaikoorts

Als je buiten gaat zaaien maak je eerst een zaaibed klaar. Dit is een plekje met fijne kruimelige grond die voldoende voeding bevat. Verse mest of mestkorrels die nog opgenomen moeten worden passen hier niet, want daar kunnen de tere kiemplantjes niet tegen. Je kan direct een bedje maken, ook al is de temperatuur nog niet vriendelijk genoeg om te zaaien. Het kan rustig een paar dagen of weken liggen. Hark daarna het bedje, voor je echt gaat zaaien, nog een keer extra fijn voor een mooie structuur.
Ik maak een schetsje van wat ik wil voorzaaien en hoeveel. Hier is ervaring aan zet.

Ik ga nooit direct door met het zaaien, omdat ik daarvoor een ander houding nodig heb. Eerst de fijne grondbewerking en dan maak ik, met een kop koffie, een schetsje van wat ik wil voorzaaien en hoeveel. Hier is ervaring aan zet. Zonder dat krijgt mijn enthousiasme de overhand en heb ik uiteindelijk te weinig ruimte en te veel zaailingen. Daarna kan ik naar buiten met de zaden en m’n notitieboek.

Leg vast een glasplaats of een stuk doorzichtig plastic op je zaaibed om de grond op te warmen.

We kunnen heel wat zaaien: raapstelen, radijs, rucola, tuinkers, meiraapjes, snijbiet, wortelen, spinazie en rode biet direct op hun plek en spruitkool op een zaaibedje om later uit te planten, kapucijners, doperwten en peultjes. Na het zaaien kan je de grond wat aandrukken met een plankje en geef je voorzichtig water met een fijne broes, omdat de zaadjes anders wegspoelen. Maak een duidelijk schetsje en aantekeningen van je zaaiactie, zodat je straks het juiste uitplant.

Is de grond nog wat te koud, maar wil je toch echt al buiten zaaien? Leg dan een glasplaats of een stuk doorzichtig plastic op je zaaibed om de grond op te warmen. Grootschaliger tuinders dekken hun zaai- of plantgoed in het vroege voorjaar af met vliesdoek. Deze isolerende stof houd warmte onder het doek vast en wind buiten en laat net voldoende licht door voor deze vroegste teelten.

Een volle vensterbank

Je kan de peulgewassen ook even voorzaaien in de vensterbank en daarna afharden en op hun uiteindelijke groeiplek planten. Als er voldoende plek is natuurlijk, want je kan er veel meer voorzaaien: spitskool, koolrabi, broccoli en andere koolsoorten, sla, andijvie, en de koude gevoelige aubergine, komkommer, paprika, tomaat, pepers en suikermais. Voor het tuinieren in je vensterbank kan je allerlei bakjes en potjes gebruiken. Bij mij staan deze allemaal in een platte bakgoot, zodat je eenvoudig water kan geven zonder lekkage. De kooltjes en bladgewassen moeten vrij snel na het verschijnen van de eerste blaadjes naar een koelere plek met veel licht, zodat ze opgroeien tot stevig plantgoed.

Licht en warmte

Met het licht en de warmte gaat ook het onkruid weer groeien. Wanneer je nu de kleine onkruiden in de zaai- en teeltbedden direct aanpakt, scheelt dit straks veel werk. Als de grond is opgewarmd, kunnen vanaf half maart ook je pootaardappeltjes de grond in. Probeer ze vooraf in een koele en lichte ruimte voor te kiemen, zo geef je je ‘piepers’ een goeie voorsprong. Ik teel ze in potten, waardoor ze eenvoudig eerst in het kasje kunnen staan en pas wanneer de warmte echt doorzet, naar buiten hoeven.

Pluk straks de vruchten

Vergeet niet om, naast alle groenten en kruiden, ook je vruchten te verzorgen. Nog even en ik oogst weer de eerste rabarberstengels en dan staat er al gauw rabarbertaart op tafel. Vanaf mei hopen we weer op een gulle aardbeienoogst. Ik verwijder daarom nu de uitlopers van aardbeiplanten, zodat deze zich niet verder ontwikkelen en alle energie straks naar de vruchten gaat.
De frambozen, wijnbessen en aalbessen krijgen een laagje mulch of gezeefde compost om de grond koel, vochtig en vruchtbaar te houden. Het scheelt ook onkruid. De wortels van zacht fruit groeien oppervlakkig en zijn dus gevoelig voor verdroging.

Fruit in een kleine tuin

Ik heb besloten om mijn appels en peren in potten geen romantische leivorm te geven. Ik heb ze gesnoeid en kweek ze verder als rechtstaand snoer. Dit is een eenvoudige vorm van één tak waaraan het vruchthout wordt gekweekt. De boompjes hebben zo weinig ruimte nodig en kunnen op 60 cm (peren) en 80 cm (appels) van elkaar staan. Op deze manier kan ik toch verschillende leuke rasjes in mijn kleine achtertuin kwijt. Ik ben benieuwd of ik komend najaar al een bloedrode peer of een rode appel kan oogsten. Er zit al vruchthout aan, net als aan de halfhoge goudrenet, die achterin de tuin wat meer ruimte heeft.

De tere bloesem aan je fruitbomen kan je het beste beschermen wanneer er nog late vorst komt. Tegen een muur of schutting kan je jute zakken hangen voor je leifruit, vrijstaande boompjes pak je voorzichtig in met dun plastic of een dekentje van vliesdoek.

’s Winters snoeien doet .. groeien!

Appels en peren kan je zowel in de winter als ’s zomers snoeien. Wat het beste moment is hangt af van het doel van je werk. De reactie van de boom is namelijk verschillend per seizoen en elke tijd heeft andere voordelen. Snoei in ieder geval met droog weer. Als het regent treedt er eerder infectie van snoeiwonden op. Dat we vaak denken aan de winter als snoeiseizoen, heeft te maken met het ritme van de plattelanders, die zomers veel te druk waren met ander werk en dus in de rustige maanden hun boomgaard onderhielden.

Snoei in ieder geval met droog weer. Met regen treedt er eerder infectie van snoeiwonden op.

Ik snoeide mijn jonge boompjes nu, want wintersnoei stimuleert de scheutvorming. Takken die je inkort, groeien sterk verder en zullen vertakken en rond snoeiwonden onstaan vaak rechtopgaande, sterk groeiende scheuten. Voor jonge bomen dus een prima moment om te snoeien en ook voor oude bomen, waar je verjonging wilt bevorderen. Hoe eerder in de winter je snoeit, hoe sterker dit effect. Wintersnoei kan van december tot maart.

Een nadeel van zomersnoei is dat je minder zicht heb op de structuur van de boom en dat het blad voor meer gewicht én meer snoeiafval zorgt. Toch zijn er een paar voordelen die hier zeker tegenop wegen. De eerste is dat snoeiwonden goed genezen in de zomer. Fruitbomen zijn in de zomer actief waardoor ze de wonden snel kunnen sluiten. Een tweede voordeel is dat je de scheutvorming remt, als je in de zomer snoeit. Takken die je wegknipt of zaagt, groeien niet terug en er ontstaat geen waterlot rond de snoeiwonden. Een derde voordeel is dat er extra voedingstoffen beschikbaar komen voor de vruchten wanneer je takken met bladeren wegneemt én dat er meer licht op de rijpende vruchten valt. In de zomer zie je goed welke takken voor veel schaduw zorgen in de boomkruin. Zomersnoei kan van ongeveer half juli tot half september.

Klaar voor de start?

Compost en mest op je teeltbedden
Zaaibedden klaar
Gereedschap scherp en goed onderhouden
Klaar om voor te zaaien in kas of vensterbank
Fijne pot- of zaaigrond bij de hand
Bakjes, trays, eierdozen e.d.
Nog niets van dit alles, maar nu direct aan de slag

Stadstuinieren 2016-02 – Tekst: Taco IJzerman